Aanschaf van een diagnostische spirometer

Aanschaf van een diagnostische spirometer

Voor gebruik in de huisartsenpraktijk is er een groot aanbod van spirometers. Veel gebruikte spirometers zijn de spirometers van Care Fusion en van Welch Allyn; er zijn echter ook andere goede spirometers beschikbaar. De keuze voor een bepaalde spirometer berust doorgaans op een aantal overwegingen, bijvoorbeeld de aanschafprijs, gebruiksvriendelijkheid en de beschikbaarheid van een koppeling tussen spirometer en huisartsinformatiesysteem. In het ‘Productoverzicht spirometers’ zijn de belangrijkste kenmerken van alle in Nederland verkrijgbare diagnostische spirometers aangegeven. Met ‘diagnostisch’ wordt bedoeld dat het met de spirometer mogelijk is om longfunctiediagnostiek te verrichten zoals de NHG-Standaarden voor COPD en astma die aanbevelen. Het overzicht is gebaseerd op informatie die door de leveranciers is geleverd. De CAHAG draagt geen verantwoordelijkheid voor deze informatie.

Lees naast de informatie die in het overzicht is weergegeven ook de algemene informatie over spirometers hieronder.

Wij adviseren om een spirometer te gebruiken die minimaal voldoet aan onderstaande functionaliteiten:

  • Voldoen aan de richtlijnen van de European Respiratory Society (ERS) en American Thoracic Society (ATS); dit wordt in de beschrijving aangegeven
  • Het zichtbaar zijn van een flow-volume curve én volume-tijd curve tijdens het onderzoek, real time (dit is vaak niet het geval bij hand-spirometers)
  • De mogelijkheid om inspiratoire parameters te meten en weer te geven (vaak niet het geval bij hand-spirometers)
  • Referentiewaarden GLI 2012 moeten instelbaar zijn

Vragen over deze informatie kunt u richten aan cahagsecretariaat@nhg.org

 Praktische informatie

  1. Overzicht van de verschillende spirometers. Klik hier

Algemene informatie

Nauwkeurigheid en normen

Voor spirometrie gelden twee soorten normen:

  1. normen waar de meter zelf aan moet voldoen (d.w.z. accuraatheid en precisie). Mogelijkheid om te corrigeren voor omgevingstemperatuur, luchtvochtigheid en luchtdruk (om zodoende een accurate ATPS-BTPS correctie toe te kunnen passen op de gemeten flows/volumina).
  2. normen waaraan metingen bij patiënten moeten voldoen (d.w.z. accepteerbaarheid en reproduceerbaarheid). Aanwezigheid van kwaliteitsfeedback van de accepteerbaarheid en herhaalbaarheid van de testen.

Een gedetailleerde beschrijving van deze normen voor spirometers en de uitvoeringen van de metingen zijn vastgelegd in een recente internationale richtlijn (Miller et al, 2005)

Kwaliteit van de resultaten; let op! Er is een verschil tussen de door de fabrikanten vermelde Validated according ATS en Validated by ATS. In het eerste geval bevestigt de fabrikant dat hij de validatie zelf heeft gedaan conform ATS norm en in het tweede geval bevestigt de fabrikant dat de validatie is gebeurd door een onafhankelijk instelling van Prof. Crapo in Salt Lake City-Utah, die voor de ATS de validatie doet.

Kalibreren en ijken

Eisen aan volumecontrole van de spirometer (vaak met 3 l spuit).

Meetwaarden en grafieken

De belangrijkste meetwaarden bij de diagnostiek en controle van COPD en astma zijn de z-score, de FEV1 (‘forced expiratory volume in one second, ook wel ‘éénsecondewaarde’), FVC (‘forced vital capacity’) en het quotiënt van de beide waarden, de FEV1/FVC ratio. Voor het bepalen van alléén de PEF (‘peak expiratory flow’, ook wel ‘piekstroom’) is niet per se een spirometer nodig; een eenvoudige piekstroommeter voldoet. De meeste spirometers kunnen naast de bovengenoemde (vele) andere longfunctiewaarden weergeven, zoals de FEF50% (FEF: forced expiratory flow als nog 50% van de FVC uitgeblazen moet worden), de FEF25-75% (forced expiratory flow in het traject waarin 25 tot 75% van de FVC is uitgeblazen), etc. Hoewel deze meetwaarden wel inzicht kunnen geven in nuances van eventuele longfunctieafwijkingen, zal men hier in de huisartspraktijk doorgaans weinig behoefte aan hebben, zeker als de spirometer ook een flow-volume curve toont.

Disposables en accessoires

Accessoires vormen zelden een doorslaggevend instrument voor aanschaf van een bepaald merk of type spirometer. Aandachtspunten hierbij zijn de kosten en gebruiksgemak van mondstukken/filters en neusklem. Bij voorkeur heeft het mondstuk “flappen” die in de mond worden genomen zodat een luchtdichte seal wordt verkregen. Denk ook aan de noodzaak om bij de spirometer ook softwarelicentie(s) of een ijkspuit aan te moeten schaffen.

Gebruiksgemak van de spirometer en de software

Het bedieningsgemak is een belangrijk maar moeilijk te definiëren criterium voor de keuze voor een bepaalde spirometer. Bedieningsgemak heeft onder andere te maken met lay-out en ergonomie van bedieningsknoppen, grootte van de display en de kwaliteit en compleetheid van de (liefst Nederlandstalige) gebruiksaanwijzing.

Mogelijkheid van interface met softwarepakketten, zodat koppeling van testresultaten (inclusief curves) met HIS en KIS mogelijk is; verzeker u ervan dat dit gegarandeerd wordt.

Mogelijkheid om de eindrapportage aan te passen en af te drukken

Training, service en reparatie door de leverancier

Ondersteuning van de kant van de leverancier is eveneens een moeilijk te bepalen, maar relevant keuzecriterium. Het uitbesteden van het instellen van de spirometer en/of installatie van eventuele spirometriesoftware kan veel tijd besparen. Sommige leveranciers nemen met de praktijkmedewerkers de bediening van de spirometer door of bieden – meestal tegen betaling – trainingsprogramma’s aan. Ook bieden leveranciers onderhoudscontracten aan, waar de kwaliteitscontrole van de spirometer onderdeel van kan uitmaken.

Bronvermelding

  1.       Standarisation of Spirometry; Miller et al. 2005
  2.       NHG aanbevelingen
  3.       Artikel over verschillen gevonden in de kwaliteit van de metingen  
  4.       Spirometers; F. de Jongh,  Breathe March 2008
  5.       Http://www.medicalexpo.com/medical-manufacturer/portable-spirometer-30494.html